Resumaziun: Dapi la ruptura da las tractativas davart la cunvegna-quadra instituziunala (InstA) en matg 2021 perdan las cunvegnas bilateralas existentas pass per pass lur efficacitad. Quest process -- designà sco "erosiun" -- pertutga concretamain la renconuschientscha reciproca da products medicals, l'access a programs da perscrutaziun da l'UE ed ulteriurs secturs. Il thinktank economicliberal Avenir Suisse taxescha ils custs sin 1,7 milliardas francs unic e 1,3 milliardas francs annual.
Las cunvegnas bilateralas tranter la Svizra e l'UE èn contracts statics: Ellas reflecteschan la situaziun giuridica al mument da la suttascripziun. Sche l'UE sviluppa sia regulaziun -- quai ch'ella fa continuadamain --, crescha ina discrepanza tranter il dretg actual da l'UE e il cuntegn da las cunvegnas [1].
Tant che ils Cumitads mixts actualiseschan las cunvegnas regularmain, resta l'access al martgad garantì. Suenter la ruptura da las tractativas da l'InstA en matg 2021 ha l'UE dentant bloccà l'actualisaziun da pliras cunvegnas. Ella ha collià progress en las cunvegnas sectorialas cun ina clarificaziun da las dumondas instituziunalas [1].
L'exempl il pli grav da l'erosiun pertutga la cunvegna davart la renconuschientscha reciproca da evaluaziuns da conformitad (MRA). Dapi ils 26 da matg 2021 -- il di da la ruptura da l'InstA -- n'è il chapitel MRA davart products medicals (diagnostics in vitro e auters apparats medicals) betg pli vegnì actualisà [2].
Consequenzas concretas:
L'industria svizra da medtech occupescha circa 63'000 persunas ed exportescha products en la valur da passa 18 milliardas francs, ina part considerabla en l'UE [2].
Suenter la ruptura da l'InstA n'è la Svizra betg vegnida acceptada tar Horizon Europe -- il pli grond program da promoziun da la perscrutaziun dal mund (95,5 milliardas euros, 2021-2027) -- sco stadi associà. Perscrutaders svizzers pon bain participar en tscherts secturs, n'han dentant nagin access a ERC-Grants (European Research Council) sco perscrutaders principals e na pon betg coordinar projects [1].
La Svizra n'è dapi il 2014 betg pli cumplettamain participada al program d'educaziun da l'UE Erasmus+. Il chaschun era l'acceptaziun da l'iniziativa cunter l'immigraziun da massa ils 9 da favrer 2014 che l'UE ha valità sco signal cunter la libra circulaziun da persunas. Il Cussegl federal finanziescha dapi lura in program naziunal da remplazzament ("Swiss-European Mobility Programme") che n'offra dentant betg la medema dimensiun e la medema dimensiun [1].
Il thinktank Avenir Suisse ha stimà il 2024 en in studi fitg observà ils custs economics da l'erosiun [3]:
| Sort da custs | Import | Temp |
|---|---|---|
| Custs unics (ristruturaziun MRA, relegaziun da perscrutaziun) | 1,7 mrd. CHF | Gia resultads |
| Custs annuals repetitivs (certificaziuns dublas, perdita d'access al martgad) | 1,3 mrd. CHF | Per onn |
Remartga: Avenir Suisse è in thinktank economicliberal finanzià da grondas interpresas svizras. L'organisaziun favurisescha la via bilaterala e martgads averts. Las cifras numnadas èn da leger en il context da quest'orientaziun. [3]
Betg tuts partan la valitaziun che l'erosiun è in problem grav. Critics argumenteschan:
La PPS considerescha l'erosiun sco cumprova che la via bilaterala è fundamentalmain problematica e che la Svizra duess reducir sia dependenza da l'UE. Ella vesa en las Bilateralas III in pretsch memia aut per remediar l'erosiun [4].
Autonomiesuisse e autras organisaziuns argumenteschan che la Svizra po purtar ils custs da l'erosiun e che l'alternativa -- ina stretga colliaziun instituziunala cun l'UE -- vegniss a lunga vista pli chaira tras la perdita da suveranitad e custs da regulaziun.
En il parlament ha Vincent Maitre (Allianza dal Center/GE) gia il 2021 dumandà davart l'erosiun da la via bilaterala e mussà sin la necessitad d'ina pondераziun globala da custs e niz da tuttas opziuns d'acziun [5].
L'UE ha utilisà l'erosiun consciamain sco levgia per mover la Svizra a tractativas davart dumondas instituziunalas. La betg-actualisaziun dal MRA e l'exclusiun da programs da perscrutaziun n'eran betg mo consequenzas tecnicas, mabain era signals politics [1].
A medem temp ha l'UE suttastritgà che la Svizra na possia betg utilisar la via bilaterala selectivamain: L'access al martgad pretenda la surpigliada da reglas communablas. Questa posiziun ha furmà il punct da partenza per las tractativas che han cumenzà il 2022 sco discurss d'exploraziun e che han resultà il 2026 en las Bilateralas III.
[1] DFAE (2026). Pachet Svizra-UE (Bilateralas III). Departament federal dals affars exteriurs. [Open Access]
[2] Swissmedic (2026). Mutual Recognition Agreement (MRA). Institut svizzer per products therapeutics. [Open Access]
[3] Avenir Suisse (2024). Tge che l'erosiun da las bilateralas cuosta. Studi. [Open Access] Remartga: Thinktank economicliberal.
[4] Interpellaziun 21.4559: Erosiun da la via bilaterala Svizra-UE (Maitre Vincent). Parlament svizzer. [Open Access]
[5] Postulat 24.3528: Valur da las cunvegnas bilateralas per la Svizra (Fracziun PLD). Parlament svizzer. [Open Access]
Ultima actualisaziun: mars 2026