Resumaziun: La Svizra po refusar la surpigliada da singuls acts legals da l'UE (Opt-out). En quest cas po l'UE dentant prender mesiras proporziuradas da cumpensar. Critics discurran d'in "dilemma": Il dretg d'Opt-out exista bain formalmain, ma saja facticamain strusch utilisabel, perquai che las expensas da la betg-surpigliada pudessan esser prohibitivamain autas. Pledaders sa refereschan a l'examinaziun da la proporziunalitad tras la dretgira d'arbitradi.
La surpigliada dinamica dal dretg da las Bilateralas III cuntegna ina pussaivladad d'Opt-out (→ Surpigliada dinamica dal dretg): La Svizra po refusar mintga act legal da l'UE. En quest cas po l'UE prender mesiras proporziuradas da cumpensar [3][5].
Critics argumenteschan che il dretg d'Opt-out saja in "tiger da palpiri" [1]:
In referendum cunter la surpigliada d'in act legal da l'UE e pussaivel. Sche il pievel vota cunter, smanatschan mesiras da cumpensar. Quai metta la democrazia directa avant in dilemma: Il pievel po dir na, ma sto purtar las consequenzas economicas [1][6].
Pledaders accentueschan che las mesiras da cumpensar ein colliadas a cundiziuns strictas [2][3][4]:
Prof. Hahn accentuescha en ses expert che las mesiras da cumpensar stattan a la fin d'in lung process -- suenter la sentenza d'arbitradi, la notificaziun, la tractativa. "Surpraisas ein exclusas" [4].
L'Opt-out na maina betg automaticamain a la disditga da l'entir contract u dal pachet. Igl e in mecanissem gradual ch'e cleramain main drastic che la clausula da guillotina da las Bilateralas I [3][5].
Prof. Epiney releva che las partidas dal contract ein obligadas da schlischar dispitas exclusivamain cun ils mecanissems contractuals. Quai excluda "emprovas da pressa politica" ordaifer la procedura -- ina protecziun impurtanta spezialmain per la partida da contract pli debla [2].
| Mecanissem | Bilateralas I | Bilateralas III |
|---|---|---|
| En cas da betg-surpigliada | Nagina obligaziun da surpigliar (static) | Opt-out cun mesiras da cumpensar |
| En cas da disditga | Guillotina (tut 7 contracts crodan) | Pachet indivisibel |
| Stgalims d'escalada | Nagins (soluziun politica u blocada) | Consultaziun → Dretgira d'arbitradi → Cumpensar |
| Protecziun legala | Nagina | Dretgira d'arbitradi examinescha proporziunalitad |
[1] UNSER RECHT (2026). Bilaterale III -- um was geht es? Plattafurma d'infurmaziun. [Open Access]
[2] Prof. Astrid Epiney (2025). Streitbeilegung im Rahmen der Bilateralen III. UNSER RECHT / Jusletter. [Open Access]
[3] EDA (2026). Faktenblatt: Institutionelle Elemente. Departament federal d'affars exteriurs. [Open Access]
[4] EDA (2025). Gutachten Prof. Hahn: Dynamische Rechtsuebernahme. Departament federal d'affars exteriurs. [Open Access]
[5] EDA (2026). Paket Schweiz-EU (Bilaterale III). Departament federal d'affars exteriurs. [Open Access]
[6] Universitad da Turitg (2022). Langer: Demokratische Mitsprache im bilateralen Verhaeltnis. Institut d'Europa Turitg. [Open Access]
Ultima actualisaziun: mars 2026